30 grudnia w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyła się konferencja prasowa poświęcona śledztwu w sprawie zbrodni lubińskiej. W spotkaniu z mediami udział wzięli dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, oraz prok. Andrzej Pozorski, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
– Zbrodnia lubińska jest zbrodnią komunistyczną, która nie podlega przedawnieniu – podkreślił dr hab. Karol Polejowski. Przypomniał, że do tragicznych wydarzeń doszło 31 sierpnia 1982 roku w Lubinie, w drugą rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych. Tego dnia władze komunistyczne brutalnie spacyfikowały pokojową demonstrację mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości, używając broni palnej i ostrej amunicji.
W wyniku pacyfikacji zginęły trzy osoby, kilkanaście zostało rannych i dotkliwie pobitych, a ponad 200 osób w kolejnych dniach doświadczyło represji ze strony aparatu władzy. Jak podkreślano podczas konferencji, demonstracja miała charakter pokojowy, a użycie siły było całkowicie nieproporcjonalne.
Zastępca prezesa IPN zwrócił również uwagę na działania podejmowane w ramach projektu Archiwum Zbrodni, realizowanego w Instytucie Pamięci Narodowej od 2022 roku.
– Projekt zakłada wznawianie umorzonych lub zakończonych śledztw oraz podejmowanie postępowań w sprawach niewyjaśnionych zabójstw, głównie z lat 70. i 80. XX wieku. Jednym z takich śledztw jest właśnie sprawa zbrodni lubińskiej – zaznaczył dr hab. Karol Polejowski.
Szczegóły postępowania przedstawił prok. Andrzej Pozorski, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Jak poinformował, zdarzenie zostało zakwalifikowane zarówno jako zbrodnia komunistyczna, jak i zbrodnia przeciwko ludzkości, zagrożona karą do 15 lat pozbawienia wolności. Śledztwo wykazało, że funkcjonariusze strzelali bezpośrednio do cofającego się tłumu, mimo braku realnego zagrożenia dla milicjantów.
Prokurator podkreślił również skalę przeprowadzonych działań śledczych, obejmujących szerokie kwerendy archiwalne, zabezpieczenie dokumentacji medycznej, badania użytej broni oraz przesłuchania licznych świadków. Zeznania złożyli także byli funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej, którzy potwierdzili bezprawność użycia broni palnej wobec demonstrantów.
Kulminacją wielomiesięcznego śledztwa było skierowanie 18 grudnia aktu oskarżenia przeciwko dziesięciu byłym funkcjonariuszom Milicji Obywatelskiej. Są oni podejrzani o popełnienie czynów przestępczych podczas wydarzeń z 31 sierpnia 1982 roku w Lubinie. Sprawa trafi teraz na wokandę sądową, stanowiąc kolejny krok w rozliczaniu zbrodni okresu komunistycznego w Polsce.
